کتاب اخوان‌المسلمین سوریه؛ و آینده تحولات این کشور

 

اخوان‌المسلمین سوریه

 و آینده تحولات این کشور

تألیف: فرزان شهیدی

مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور 

۶۵۵ ص

نوبت چاپ: اول ـ  زمستان ۱۳۹۹

موضوع: اخوان‌المسلمین (سوریه)-جنبش‌های اسلامی ـ سوریه – سیاست و حکومت -قرن ۲۱م

قیمت: ۳۰۰/۰۰۰ ریال

 

معرفی کتاب

کتاب اخوان المسلمین سوریه و آینده تحولات این کشور نوشته فرزان شهیدی است. این کتاب برای علاقه‌مندان به اوضاع سیاسی خاورمیانه و علوم سیاسی یک کتاب راهنما و مفید است. درباره کتاب اخوان المسلمین سوریه و آینده تحولات این کشور گروه اخوان‌المسلمین، بزرگ‌ترین جنبش اسلام‌گرا در جهان عرب در جهان امروز است. در آغاز فعالیت‌های این گروه، نیمه مخفی بود و سازمان اخوان‌المسلمین برای تبلیغات جنبش از جزوه، نامه، سخنرانی و ملاقات‌های شخصی استفاده می‌کرد. جنبش در شرایطی آغاز به کار کرد که از یک سو مقامات الازهر هرگونه سازش یا نوسازی جامعه و دگرگونی دینی را رد می‌کردند و از سوی دیگر، نوگرایان به دنبال جامعه‌ای بودند که در آن دین و سیاست از هم جدا باشد. حسن البنا تلاش‌های خود را در سه مرحله تبلیغ، جذب و سازماندهی و اقدامات عملی آغاز کرد. هدف اصلی او  انجام اصلاحات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه مصر و جهان اسلام بود و بر سازندگی فرد مسلمان، خانواده مسلمان، جامعه مسلمان و در نهایت حکومت اسلامی، براساس تمدن اسلامی تأکید کرد. جمعیت اخوان المسلمین سوریه، به پیروی از جمعیت اخوان المسلمین مصر شکل گرفت. این جنبش که در سال ۱۹۴۵ میلادی، توسط دکتر مصطفی سباعی، با هدف مبارزه با استعمار و نیز مقابله با اشغال سوریه از سوی فرانسه، در شهر حلب به وجود آمد؛ از آغاز در تلاش برای اصلاح وضعیت جامعه از نظر اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و … بود و تأثیرات عمده‌ای بر تحولات سوریه، به ویژه تحولات سیاسی این کشور، گذاشته است. اخوان سوری، در صدد برآمد تا همانند انقلاب اسلامی ایران، دست به انقلابی موفقیت آمیز دست بزند. هدف عمده این سازمان، تشکیل حکومت اسلامی بر پایه تعالیم اسلام بود. اگرچه در رسیدن به این مقصود، بین اعضای این سازمان، اختلاف بود، و همین مسأله باعث جدا شدن گروه‌های مختلفی از این جنبش شد. حتی پس از چندی، آنان نتوانستند یک فرد را به عنوان رهبر سیاسی و فکری بپذیرند، بعضی از افراد صاحب نفوذ، به صورت دسته جمعی رهبری می‌کردند. این گروه، بعد از به رسمیت شناخته شدن و روی کار آمدن حزب سوسیالیستی بعث در سوریه و حمایت حافظ اسد، و پس از آن، بشّار اسد، از این حزب، همواره در تنش و مخالفت با دولت دمشق بودند و دست به فعالیت‌های مسلحانه نظامی زدند. اخوان المسلمین از توان فعالیت سیاسی بالایی برخوردار است و در بسیاری از کشورهای عربی فرصت و ظرفیت فعالیت سیاسی پیدا کرده‌اند، حتی تا بالاترین مراتب سیاسی پیش رفته‌اند. به عنوان مثال حزب عدالت و توسعه، یعنی همان اسلام گرایانی که حکومت را در ترکیه در اختیار گرفتند دارای گرایشات اخوانی هستند. در فلسطین نیز در پی نخستین مشارکت حماس به عنوان یک سازمان اخوانی در انتخابات، با کسب اکثریت بالا به دولت دست یافتند. اگر چه بعدها با فشار آمریکا، اروپا و اسرائیل این حق قانونی از آنان گرفته شد. اخوان حتی در یک انتخابات نیمه آزاد در مصر، به کسب بیش از هشتاد کرسی در پارلمان نائل شد و نمایندگان زیادی در برخی مجالس عربی همانند اردن در اختیار دارد. کتاب اخوان المسلمین سوریه و آینده تحولات این کشور سعی دارد حضور این جنبش تاثیرات و ویژگی‌هایشان را در سوریه بررسی کند و اطلاعات کاملی در اختیار خوانندگان قرار دهد. خواندن کتاب اخوان المسلمین سوریه و آینده تحولات این کشور را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به علوم سیاسی پیشنهاد می‌کنیم.

سخن ناشر

اخوان‌المسلمین زمانی که تصمیم به تبدیل شدن به پدیده‌ای منطقه‌ای گرفت، سوریه اولین کشوری بود که به این تفکر اجازه بازتولید در خاک خود داد. اصلی‌ترین دلیل پیوستن سوریه به جنبش اسلام‌گرای حسن البنا، مقابله با سیطره انگلیس بر این کشور بود. کما اینکه این عنصر سبب پاسخ مردم سوریه به هر جریانی بود که آزادی سوریه، از سیطره خارجی را مطرح می‌کرد. بعدها حزب بعث سوریه به رهبری صلاح بیطار هم بر این اساس شکل گرفت و به سرعت به یک جریان محوری تبدیل گردید. در بقیه کشورهای عرب منطقه شامل عراق، اردن و فلسطین هم همین حکایت وجود داشت و مردم به هر ندایی که در آن مبارزه با انگلیس را جدی می‌دیدند، پیوستند. ملی‌گرایی عربی هم درست در همین بستر شکل گرفت اما گذشت زمان، مبارزه با استیلای انگلیس جای خود را به تلاش برای به دست آوردن قدرت داد و لذا این تشکل‌هایی که به نام و در بستر مبارزه با استیلای انگلیس شکل گرفته بودند، به رویارویی با هم پرداختند و در این بستر نزاع میان بعثی‌ها و اخوانی‌ها در سوریه شکل گرفت و البته این درگیری با اخوان‌المسلمین در کشورهای دیگر نیز به وجود آمد. کما اینکه همزمان با چالش بعثی‌ها با اخوانی‌ها در سوریه، پان عربیسم جمال عبدالناصر هم در مصر با جنبش اخوان‌المسلمین به رهبری حسن الهضیبی درگیر شد.

بنابراین درگیری‌های اخوانی‌ها به مرور از درگیری با «غرب استیلاگر» به سمت مقابله با هر قدرت سیاسی داخلی که مانع اخوانی‌ها در به‌دست آوردن حکومت باشد، چرخش پیدا کرد و در نهایت به درگیری‌های خونینی منجر گردید.

در این کتاب، نویسنده محترم جناب آقای فرزان شهیدی  که در چند دهه اخیر، تحولات سوریه را با دقت دنبال کرده، تلاش نموده است تا ترسیم روشنی از اندیشه‌ها، آراء و عملکرد اخوانی‌های سوریه و هر آنچه مربوط به تقابل آنان با دولت بعث می‌باشد، ارائه دهد. در خاتمه، این مؤسسه لازم می‌داند از زحمات سرکار خانم اعظم امیروثوقی،جناب آقای دکتر محمد کمالی گوکی و سرکار خانم روشن‌روان که در تألیف این اثر نقش داشته‌اند، صمیمانه سپاسگزاری ‌نماید.