تأثیر اقتدار منطقه‌‌ای ایران بر مدیریت حضور روسیه در سوریه‌

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده :

شعیب بهمن *

* دکتری علوم سیاسی، پژوهشگر مسائل راهبردی و امنیتی

ایمیل نویسنده 

چکیده

در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این باور به وجود آمده بود که ساخت قدرت و سیاست در ایران به دلیل ماهیت ایدئولوژیک نظام سیاسی و همچنین اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی در خصوص دفاع از مسلمانان و نهضت‌های آزادی‌بخش از یک‌سو و ماهیت و ویژگی‌های ساخت قدرت و سیاست در منطقه از سوی دیگر به نحوی است که هرگونه مدیریت و کنترل قدرت‌های فرامنطقه‌‌ای را ناممکن می‌سازد. با این حال نوع مدیریت ایران در بحران‌های منطقه‌ای و اقتدار ناشی از آن که در شکل‌گیری جبهه مقاومت اسلامی تبلور یافته، نشان داد که ایران از موقعیت و فرصت کنترل قدرت‌های فرامنطقه‌ای و حتی ائتلاف‌سازی با آنها بهره‌مند است و در صورت لزوم می‌تواند از چنین رویکردی در سیاست خارجی خود استفاده کند. نمونه مهم ائتلاف‌سازی ایران در بحران‌های منطقه‌ای در بحران سوریه قابل مشاهده است که طی آن، توافق ایران و روسیه موجب تحول شگرفی در سطح منطقه شد و حتی پیامدهای جهانی نیز دربرداشت. این توافق نشان داد جمهوری اسلامی ایران توان ائتلاف‌سازی با بازیگران معارض ایالات متحده آمریکا را دارد. همکاری با روسیه در پرونده سوریه به‌رغم تمام چالش‌ها و ملاحظات، یکی از نمونه‌های بازیگری منطقه‌ای و بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران است که موفق به تغییر شرایط سوریه به نفع جبهه مقاومت شد. در عین حال همکاري روسيه با ايران و حزب‌الله در سوريه باعث شد که مباحث مختلفي درباره گسترش روابط مسکو با جبهه مقاومت مطرح شود. اگر چه اصطلاح «جبهه مقاومت» براي روس‌ها چندان جا افتاده نيست و آنها بيشتر از اصطلاح «هلال شيعي» که در کشورهاي غربي و عربي رايج شده، استفاده مي‌کنند، اما به هر حال همکاري‌هاي نزديک روسيه با عناصر اصلي جبهه مقاومت نظير ايران، سوريه، عراق و حزب‌الله، اين سؤال را به ذهن متبادر مي‌کند که «اقتدار منطقه‌ای ایران چه تأثیری بر مدیریت و کنترل قدرت‌های فرامنطقه‌ای از جمله روسیه گذاشته است؟»

واژگان کلیدی

ایران، روسیه، جبهه مقاومت، ائتلاف‌سازی، مدیریت بحران

عنوان مقاله [English]

Impact of regional authority of Iran on managing Russian presence in Syria

نویسنده  [English]

Dr. Shueib Bahman

چکیده [English]

Abstract

In the years after the victory of the Islamic Revolution, it was believed that the construction of power and politics in Iran due to the ideological nature of the political system as well as the goals of the foreign policy of the Islamic Republic regarding the defense of Muslims and liberation movements on the one hand and the nature and characteristics of power and politics structure in the region on the other hand, makes it impossible for any management and control of trans-regional powers to be made. However, the type of Iran’s management in regional crises and its authority that emerged in shaping the Islamic Resistance Front showed that Iran has the opportunity and chance to control trans-national powers and even making coalition with them, and if necessary, can take such an approach in its foreign policy. An important example of Iran’s coalition in regional crises is in the Syrian crisis that Iran-Russia agreement brought big changes in the region and even brought global consequences. This agreement showed that the Islamic Republic of Iran is capable of making coalition with the opposition like United States. In spite of all the challenges and considerations, cooperation with Russia in the Syrian case is one example of the Islamic Republic of Iran play in regional and international era, which succeeded in changing the conditions of Syria to the benefit of the resistance front. At the same time, Russia’s cooperation with Iran and Hezbollah in Syria has led to a series of debates on the expansion of Moscow’s ties with the resistance front. Although the term “resistance front” is not well-established for the Russians, and they are more likely to use the term “Shiite Crescent”, which is prevalent in Western and Arabic countries, but in any case, Russia’s close cooperation with the main elements of the resistance front, such as Iran, Syria, Iraq and Hezbollah, puts forward the question “What influence does regional authority of Iran have on the management and control of trans-regional powers, including Russia?”

واژگان کلیدی[English]

Keywords

Iran, Russia, Resistance Front, Coalitions, Crisis Management

عنوان مقاله [العربية]

تاثير القوة الإقليمية لإيران على إدارة وجود روسيا في سوريا

چکیده [العربية]

الملخص

في السنوات التي أعقبت انتصار الثورة الإسلامية، كان يعتقد أن بناء القوة والسياسة في إيران يرجع إلى الطبيعة الإيديولوجية للنظام السياسي وكذلك أهداف السياسة الخارجية للجمهورية الإسلامية فيما يتعلق بالدفاع عن المسلمين وحركات التحرر من ناحية وطبيعة وخصائص بناء القوة والسياسة في المنطقة من ناحية أخرى وهو ما يجعل إدارة واحتواء القوى الإقليمية أمرا مستحيلا. ومع ذلك ، فإن نوع تعامل إيران مع الأزمات الإقليمية وقوتها التي ظهرت في تشكيل جبهة المقاومة الإسلامية أثبت أن إيران لديها القوة لإحتواء القوى الدولية وحتى الائتلاف مع القوى الأجنبية، وإذا لزم الأمر، بإمكانها أن تتخذ هذا النهج في سياستها الخارجية. إن الأزمة السورية هي نموذج لتشكيل التحالفات حيث تمكنت جمهورية إيران الإسلامية من التحالف دوليا، وقد أحدث الاتفاق بين إيران وروسيا تغييراً جذرياً في المنطقة، بل أدى إلى نتائج على الصعيد العالمي. وأظهر الاتفاق أن جمهورية إيران الإسلامية قادرة على التحالف مع القوى المعارضة لأمريكا. على الرغم من كل التحديات والاعتبارات، فإن التعاون مع روسيا في القضية السورية هو أحد الأمثلة على الأداء الإقليمي والدولي الفاعل في جمهورية إيران الإسلامية، والذي نجح في تغيير ظروف سوريا لصالح جبهة المقاومة. بالتزامن مع ذلك، أدى تعاون روسيا مع إيران وحزب الله في سوريا إلى سلسلة من المفاوضات حول تعزيز علاقات موسكو مع جبهة المقاومة. على الرغم من أن مصطلح “جبهة المقاومة” غير معروف للروس و هم يستخدمون مصطلح “الهلال الشيعي” والذي هو السائد في الدول الغربية والعربية، ولكن على أية حال، تعاون روسيا الوثيق مع العناصر الرئيسية لجبهة المقاومة أي إيران وسوريا والعراق و حزب الله، يطرح السؤال التالي: “ما هو تأثير القوة والنفوذ الإقليمي الإيراني على إدارة ومراقبة القوى الدولية، بما في ذلك روسيا؟”

الكلمات المفتاحية

إیران، روسیا، جبهة المقاومة، تشكيل التحالف، إدارة الازمة

الف) منابع فارسی

ـ الأمين ابراهيم، (٢٠١٥)، تحالف «۴ + ۱» لمواجهة الإرهاب، جريدة الأخبار، ٢٢ أيلول.

ـ بهمن شعیب، (۱۳۹۶)، توافق سلیمانی ـ پوتین؛ امکان‌سنجی روابط راهبردی ایران و روسیه، تهران: موسسه مطالعات انديشه سازان نور.

ـ سریع‌القلم محمود، (۱۳۷۹)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: بازبینی نظری و پارادایم ائتلاف، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.

ـ مهيم خشايار، (۱۳۸۹)، گفت‌وگو با ميخائيل مارگلف، رئيس کميسيون روابط خارجي شوراي فدراسيون روسيه: روسيه ايران را قدرتمندترين کشور منطقه مي‌داند، بي‌بي‌سي، ۲۴ آذر.

 

ب) منابع انگلیسی

– Borshchevskaya. Anna, (2016), Vladimir Putin and the Shiite Axis, Foreign Policy, 30 August.

– Garamone. Jim, (2015), Obama: Russia Must Drop Support for Assad to End Syrian Civil War, ISIL, DoD News, Defense Media Activity, United States Department of Defense, 2 October.

– Pletka. Danielle, (2015), US weakness gave Russia courage to act in Syria, American Enterprise Institute, 1 October.

– U.S. News, (2015), Kerry Says Assad Can Stay, For Now, 15 December.

– Zisser. Eyal, (2015), Tel Aviv Notes: The Russian and Iranian Military Intervention in Syria, Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies, Volume 9, Number 16, 25 September.

– Русская служба Би-би-си, (۲۰۱۵), Повстанцы в Сирии призывают создать коалицию против России, ۵ октября.