سياست‌هاي ضدشيعي آل سعود

نوع مقاله :پژوهشی

نویسنده :

* تورج افشون

* دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه آزاد

 ایمیل نویسنده

چکیده

بي‌تردید، مقامات سعودي، روند تحولات پس از سال ۲۰۱۱ موسوم به بیداری اسلامی را در کشورهاي عربي با دغدغه بسيار دنبال کرده‌اند و تلاش‌هاي حکام سعودي براي مصادره انقلاب‌ها يا انحراف برخي از اين تحولات، بسيار روشن و آشکار است. در اين زمينه، تحولات يمن همواره وضعيت نگران‌کننده‌تري براي حکام يادشده داشته است؛ به گونه‌اي که بنا بر برخي نقل قول‌ها عبدالعزيز، بنيانگذار رژيم سعودي به فرزندان خود وصيت کرده بود که «آرامش شما در ضعف و کنترل اوضاع يمن است».

بنابراين، رويکرد سعودي‌ها در برابر تحولات جهان عرب به‌ويژه يمن به علاوه عراق، بحرين و لبنان (که از جمعيت شيعي قابل ملاحظه‌اي برخوردارند)، خشن‌تر و با نگراني بيشتري توأم بوده است. از اين رو، شکل‌گيري حکومت‌هاي ضعيف، دست‌نشانده، عقب‌مانده، فقير و در سيطره سعودي، همواره به مثابه رويکردي ثابت در نگاه حکام سعودي نسبت به کشورهاي يادشده وجود داشته و دارد. اين موضوع بارها از سوي مقامات سعودي نيز به امريکايي‌ها درباره عراق گوشزد شده است؛ به گونه‌ای که از آن به عنوان «تقدیم عراق در سینی طلایی به ایران» یاد کردند و آمریکایی‌ها را مورد ملامت قرار دادند.

اين موضوع بنيادين به درک رويکردها، سياست‌ها و رفتارهاي حکام سعودي در قبال يمن (با توجه به جمعیت شیعی قابل ملاحظه و فاکتور همسایگی) کمک فراواني مي‌کند و رويکرد آنها را در چند سال اخير عليه انقلاب يمن تبيين مي‌نمايد. البته رويکردي که در نهايت، هزينه‌هاي بسياري در زمينه‌هاي سياسي، نظامي‌ـ امنيتي، اقتصادي و فرهنگي براي سعودي‌ها در پي خواهد داشت؛ همان‌گونه که مقام معظم رهبري در ۲۰ فروردين ۱۳۹۴ فرمودند: «سعودي‌ها بدعت بدي گذاشتند در اين منطقه و البته خطا کردند، اشتباه کردند. کاري که امروز دولت سعودي در يمن دارد انجام مي‌دهد عيناً همان کاري است که صهيونيست‌ها در غزه انجام مي‌دهند. قطعاً بيني سعودي‌ها به خاک ماليده خواهد شد». از اين زاويه، مقاله حاضر در پي تشريح و تبيين برخي از رويکردهاي سعودي‌ها در برابر تحولات جغرافياي شيعي در خاورميانه به‌ويژه يمن است.

واژگان کلیدی

انقلاب يمن، حکام و رژيم سعودي، گفتمان انقلاب اسلامي، وهابيت، امريکا

عنوان مقاله [English]

Saudi Arabia’s Anti Shia Policies

(Yemen Case Study)

نویسنده  [English]

Toraj Afshoun

چکیده [English]

Abstract

Undoubtedly, Saudi authorities, have followed the trend of changes in Arabic countries since 2011, called Islamic awakening, with so much care and their efforts to highjack or divert these revolutions is pretty obvious and clear. In this regard, Yemen changes, always has been a matter of more concern to them. To a point that according to some quotations from Abdulaziz, the founder of Saudi regime has testated to his children “your serenity lies in weakness and controlling Yemen conditions”.
Therefore, Saudis’ approach towards Arabic world changes, specially Yemen, and Iraq, Bahrain and Lebanon as well, has been always more aggressive and intertwined with more concern. To this end, formation of governments which are weak, dependent, retarded, poor and hegemonized by Saudi, has always been the constant unwavering approach of Saudis as to these countries. This issue has been notified several times to American authorities by them concerning Iraq, to the extent that they reminded it as “presenting Iraq to Iran in a golden plate” and blamed Americans for this.

This fundamental issue, helps a lot in understanding the policies, reactions and approaches adopted by Saudi authorities towards Yemen (with respect to the considerable Shia population and the neighborhood factor); and defines their approach against Yemen revolution in recent years. Of course this will eventually costs them in political, military-security, economical and cultural terms.

As stated by Iran’s Supreme leader on April 9, 2015 “Saudis originated a bad heresy in this region and they did wrong and made mistake. What they do today in Yemen, is exactly what Zionists do in Gaza? They will be put down for this for sure.” in this regard, the current research is to present and analyze some of Saudis approaches towards changes in Shia geographical locations in Middle East, specially Yemen.

واژگان کلیدی[English]

Keywords

Yemen Revolution, Saudi Regime and Authorities, Islamic Revolution Discourse, wahhabism, America

عنوان مقاله [العربية]

سياسات آل سعود المناهضة للشيعة

(دراسة حالة اليمن)

چکیده [العربية]

المخلص

 

لا شك أن المسؤولين السعوديين قد تابعوا بقلق شديد التطورات التي تلت عام ۲۰۱۱ في الدول العربية والتي سمیت بالصحوة الإسلامية، وجهود الحكام السعوديين لمصادرة الثورات أو حرف بعض من هذه التطورات، واضحة جداً. في هذا الصدد، کانت التطورات في اليمن هي الأكثر إثارةً للقلق لدی هؤلاء الحکام؛ ویُنقل عن عبد العزيز مؤسس النظام السعودي، أنه کان قد أوصی أبنائه قائلاً “عزّكم في ذلّ اليمن وذلّكم في عز اليمن.”

لذلك، فإن النهج السعودي تجاه التطورات في العالم العربي، وخاصةً اليمن بالإضافة إلى العراق والبحرين ولبنان (التي تعیش فیها نسبة ملحوظة من الطائفة الشيعية)، کان أكثر عنفاً وقلقاً. لذلك، فإن تشكيل الحكومات الضعيفة، العميلة، المتخلفة، الفقيرة والخاضعة للهيمنة السعودية، كان ولایزال النهج الثابت والدائم لدی الحكام السعوديين تجاه البلدان المذكورة. في هذا المجال حذَّرت السلطات السعودية الأمريكان مراراً وتكراراً حول العراق، بحیث یتم اعتبارهم بأنهم “قدَّموا العراق لإيران على طبق من ذهب”، وألقوا باللوم على الأميركيين.

هذا الموضوع الأساسي سیساهم في فهم المواقف والسياسات والممارسات التي یقوم بها حكام السعودية تجاه اليمن (نظراً لعدد سكان الشيعة الكبير وکذلك عامل الجوار) ویشرح النهج السعودي ضد الثورة اليمنية في السنوات الأخيرة. وبالطبع ستکون لهذا النهج في نهایة المطاف تكاليف باهظة للسعوديين من الناحیة السياسية والعسكرية والأمنية والاقتصادية والثقافية، كما صرَّح بذلك قائد الثورة الإسلامیة في ۲۰ مارس ۲۰۱۵: “لقد وضع السعوديون بدعةً سيئةً في هذه المنطقة، بالطبع إنهم كانوا على خطأ. إن ما تقوم به الحكومة السعودية اليوم في اليمن هو بالضبط نفس ما يفعله الصهاينة في غزة. وبالتأكيد سیُمرَّغ أنف السعوديين في التراب”. من هذه الزاویة، یسعی هذا المقال إلی شرح بعض مقاربات السعوديين تجاه الجغرافيا الشيعية في الشرق الأوسط، وخاصةً اليمن.

الكلمات المفتاحية

الثورة اليمنية، الحكام والنظام السعودي، خطاب الثورة الإسلامية، الوهابية، أمريكا

ـ «هلال شیعی و ژئوپلیتیک خاورمیانه»، پگاه حوزه، ۸/۷/۱۳۸۵، ش ۱۹۲، دستیابی در سایت:

www. Hawzah. Net/ fa/ Magazine/ view/ 3814/4848/40296 –

ـ «پرونده عملکرد عربستان در منطقه و جهان‌ـ ۱۰ مواضع سعودی در عراق پس از صدام/ انواع شگردها و حربه‌ها برای دخالت)»، دستیابی در سایت:

www. Tasnimnews. Com/ Fa/ news/ 1395/03/24/1099151

ـ «پاسخ پیرمرد لرزان به دیپلماسی خندان، سعود الفیصل: ایران اشغالگر است»، دستیابی در سایت:

www. Vatan Emrooz. Ir/ News Paper/ Mobile Block? News Paper Block ID= 126866

ـ «اعترافات تکان‌دهنده افسر وزارت دفاع آمریکا/ عراق در سینی طلا تقدیم ایران شد»، دستیابی در سایت: Dand. Ir/ 101951. Html و همچنین: Javan online. Ir/ Fal mobile/ 609/20

ـ نصر، ولی، «پیامدهای منطقه‌ای ناشی از احیای شیعی در عراق»، در کتاب «سامان سیاسی در عراق جدید»، ترجمه علي پورقلي، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، ۱۳۸۶ و همچنین:

 Nasr, Vali, “Sunni Vs Shiite Relegions Rivalrya in Iraqam Beyond: 2005 November: www. Cfr. Ong.

ـ «روزنامه عکاظ: طرح ارتش هلال شیعی ایران خنثی شد/ جنگ یمن نقطه تحول ماهیت رقابت تهران و ریاض است»، ۱۰/۲/۱۳۹۴، دستیابی در سایت: ‌Tik. ir/Fal/ news/ 83270

ـ «آمریکا: مدرکی درباره دخالت ایران در یمن نداریم»، بی‌بی‌سی فارسی، بازبینی شده در ۲۱/۹/۱۳۸۸٫

ـ «پیشتازان بیداری اسلامی در یمن؛ جنبش «انصارالله» چگونه کابوس مثلث آمریکا، وهابیت و صهیونیسم شد؟» انتشار ۱۳/۵/۱۳۹۳، دستیابی در سایت:

www. Mashregh News. Ir/ Fa/ News/ 331637

ـ جهان بزرگی، احمد، «تحیل گفتمانی نظریه انقلاب اسلامی»، مجله زمانه، ش ۸۴ و ۸۵، ۱۳۸۸٫

ـ خراسانی، رضا، «مواجهه غرب و اسلام سیاسی در دوره معاصر (چیستی و چرایی آن)»، فصلنامه علوم سیاسی، ش ۴۹، ۱۳۸۹٫

-http://Fa.Wikipedia.Org/Wiki/ 2016/ 01/ 27

-‌www. Taamo Lnews. Ir/ Fa/ News/ 87635