نشانگان‌اندیشه علمانی در تونس و نسبت آن با تفکر مقاومت

فصلنامه مطالعات راهبردي جهان اسلام، سال بیست و دوم، شماره ۲، پياپي ۸۶، تابستان ۱۴۰۰؛ صفحات۸۱-۱۰۲

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده :

* محمد کمالی گوکی

* استادیار دانشکده حقوق، علوم سیاسی و تاریخ دانشگاه یزد

چکیده

تونس علیرغم سابقه تاریخی در هویت اسلامی، به واسطه نزدیکی به اروپا و به طور خاص فرانسه، تجلی‌گاه ایدئولوژی‌ها و تفکرات غربی است. مردمان این کشور با وجود اینکه اسلام را به عنوان یک منبع هویتی حفظ و نگهداری کرده‌اند، به شدت متأثر از‌اندیشه غربی نیز بوده‌اند. این مسئله به خصوص در میان نخبگان و تصمیم‌سازان این کشور -که سال‌ها تحت استعمار فرانسه بودند-  نمود بارزتری دارد. رشد تفکر علمانی نیز در این کشور از وجوه این مسئله است. اگر حزبِ استحال‌یافته النهضه را که به طور سنتی جریانی اسلام‌گرا شناخته می‌شد، جریانی پایبند به علمانیت ندانیم. جبهه علمانی‌ها در تونس به چهار جریان تقسیم می‌شود. یک: جریان راست که شامل طیف‌های لیبرال و فرانکفون می‌شوند. دوم: جریان چپ که از مائوئیستی تا چپ موسکویی و چپ‌چینی را در بر می‌گیرد. سوم: ملی‌گرایی که شامل ملی‌گرایی وطنی و محلی می‌شود و چهارم: عروبیت که دارای دو زیر شاخه ناصریستی و بعثی است. این چهار جریان اکثر مناصب سیاسی این کشور را در دست دارند و در تصمیم‌سازی‌های این کشور نقش آفرینی می‌کنند. در این مقاله ضمن بررسی نقش و وزن هر یک از این جریانها، نسبت و نزدیکی آنها به‌اندیشه مقاومت را واکاوی می‌کنیم.

واژگان کلیدی

علمانیت، لیبرالیسم، تونس، اسلام، مقاومت.

عنوان مقاله [English]

Signs of scholarly thought in Tunisia and its relation to the Ideology of resistance

نویسنده  [English]

Mohammad Kamali Goki

چکیده [English]

Abstract

Despite its historical background in Islamic identity, Tunisia is a manifestation of Western ideologies and ideas due to its proximity to Europe and France in particular. The people of this country, although they have preserved Islam as a source of identity, have also been strongly influenced by Western thought. This is especially evident among the country’s elites and decision-makers, who have been under French rule for years. The growth of scholarly thinking in this country is also one of the aspects of this issue. If we do not consider the transformed Ennahda party to be a secularist, which has traditionally been known as an Islamist current, The secular Front in Tunisia is divided into four factions. One: The right current, which includes the liberal and francophone spectrums. Second: The left current, which includes the Maoist to the Muscovite left, and Chinese left. Third: Nationalism, which includes patriotic and local nationalism, and fourth: Arabism, which has two sub-branches, Nasserite and Ba’athist. These four currents hold most of the country’s political positions and play a role in the country’s decision-making. In this article, while examining the role and weight of each of these currents, we analyze their relationship and proximity to the idea of ​​resistance.

واژگان کلیدی[English]

Keywords

Secularism, Liberalism, Tunisia, Islam, Resistance.

عنوان مقاله [العربية]

مؤشرات الفكر العلماني في تونس وعلاقته بفكرة المقاومة

چکیده [العربية]

المخلص

على الرغم من خلفيتها التاريخية في الهوية الإسلامية‌، فإن تونس هي مظهر من مظاهر الأيديولوجيات والأفكار الغربية بسبب قربها من أوروبا وفرنسا على وجه الخصوص. شعب هذا البلد‌، على الرغم من أنهم حافظوا على الإسلام كمصدر للهوية‌، تأثروا أيضًا بشدة بالفكر الغربي. يتضح هذا بشكل خاص بين النخب وصناع القرار في البلاد‌، الذين كانوا تحت الحكم الفرنسي لسنوات. إن نمو التفكير العلمي في هذا البلد هو أيضًا أحد جوانب هذه القضية. إذا لم نعتبر حزب النهضة المتحول‌، والذي كان يُعرف تقليديًا بالتيار الإسلامي‌، علمانيًا، تنقسم الجبهة الألمانية في تونس إلى أربع فصائل. الأول: التيار الصحيح الذي يشمل الأطياف الليبرالية والفرانكوفونية. ثانياً: التيار اليساري الذي يضم الماويين إلى اليسار المسکو واليسار السین. ثالثا: القومية وتشمل القومية الوطنية والمحلية‌، والرابع: العروبة ولها فرعين‌، ناصري وبعثي. تشغل هذه التيارات الأربعة معظم المناصب السياسية في البلاد وتلعب دورًا في صنع القرار في البلاد. في هذه المقالة‌، أثناء دراسة دور ووزن كل من هذه التيارات‌، نقوم بتحليل علاقتها وقربها من فكرة المقاومة.

الكلمات المفتاحية

علمانية‌، ليبرالية‌، تونس‌، إسلام‌، مقاومة.

  • برگر، پیتر(۱۹۷۱)‌الدین فی الضمبر الحدیث، پاریس.
  • تأكيد على موقف تونس الثابت في دعم القضية الفلسطينية، (۲۰۱۶). لینک دسترسی:

http://www.alchourouk.com/180481/151/1

  • Alexander, Christopher (2010). Tunisia: Stability and Reform in the Modern Maghreb. Routledge.
  • Benjamin Rivlin, The Tunisian Nationalist Movement: Four Decades of Evolution, Middle East Journal
  • Brace, Morocco,(1964) Algeria, Tunisia, Prentice-Hall.
  • Brace,(1964) Morocco Algeria Tunisia, Prentice Hall.
  • Brown, L. Carl (2001). “Bourguiba and Bourguibism Revisited: Reflections and Interpretation”. Middle East Journal.
  • Chen Tianshe (2010). “Support or Hostility: the Relationship between Arab Countries and Hamas”, Journal of Middle Eastern and Islamic Studies Vol. 4, No. 2.
  • ean R. Tartter, (1987) “Government and Politics”, in Tunisia. A Country Study,Washington.
  • Elhanan, Miller (2015). “Ex-Tunisian president to board Gaza blockade-busting boat”, https://www.timesofisrael.com/ex-tunisian-president-to-board-gaza-blockade-busting-boat/.
  • Ghribi, Asam (9 January 2014), The Problem with Tunisia’s New Constitution: http:// foreignpolicy.com/posts/2014/01/09/the_problem with tunisias_ new_ constiution
  • http://articles.latimes.com/1987-11-07/news/mn-4869_1_ben-ali-prime-minister
  • http://articles.latimes.com/1987-11-07/news/mn-4869_1_ben-ali-prime-minister
  • http://mehrkhane.com/fa/news/10034/خوب-بد-زشتِ-قانون-اساسی-تونس-برای-زنان
  • http://problematicaa.com/ghanouchi/
  • http://www.aljazeera.com/news/africa/2011/03/20113985941974579.html
  • http://www.asriran.com/fa/news/193418
  • http://www.bashgah.net/fa/content/show/98591 به نقل از کتاب فرهنگ و تمدن اسلامی، نوشته علی اکبر ولایتی
  • http://www.csr.ir/fa/news/258/انتخابات-و-تحولات-سیاسی-تونس
  • http://www.isie.tn/
  • http://www.nytimes.com/1985/10/03/world/tunisia-s-leader-bitter-at-the-us.html
  • http://www.worldhistory.biz/sundries/42909-tunisia-immigration-and-colonization-1881-1950.html
  • https://global.britannica.com/topic/Democratic-Constitutional-Rally
  • https://majles.marsad.tn/2014/assemblee
  • https://www.cfr.org/blog/tunisia-first-impressions
  • https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21630798-leading-presidential-candidate-looks-lot-tunisias-founding-father-shade-bourguiba
  • https://www.foreignaffairs.com/articles/tunisia/2014-12-23/democracy-necessity
  • https://www.foreignaffairs.com/articles/tunisia/political-islam-muslim-democracy
  • https://www.foreignaffairs.com/articles/tunisia/political-islam-muslim-democracy
  • https://www.globalsecurity.org/military/world/tunisia/french-protectorate-3.htm
  • https://www.huffingtonpost.com/2014/01/07/tunisia-gender-equality_ n_ 4547963. html#slide=2926200
  • https://www.khabaronline.ir/detail/188913/World/africa
  • https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/05/25/462394
  • https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/10/19/613342
  • https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/10/19/613342

تونس-۲۰۱۴-تصویب-قانون-اساسی-و-۲-انتخابات-مهم-انقلاب-یاسمین-پایدار-می‌ماند

  • Jean R. Tartter,(1987)”Government and Politics” at 234-238, in Tunisia. A Country Study ,Washington, D. C..
  • Kenneth J. Perkins,(2004) A History of Modern Tunisia ,Cambridge University press.
  • Kenneth J. Perkins,(2004) A History of Modern Tunisia, Cambridge University 2004.
  • Khaled Hroub (2008). “Democracy and the Palestine Issue: A Lesson from Tunisia”, http://carnegieendowment.org/sada/?fa=21553
  • Lisa Anderson, (۱۹۸۶)The State and Social Transformation in Tunisia and Libya, 1830-1980 ,Princeton University.
  • Micaud, Charles A. “Bilingualism in North Africa: Cultural and Sociopolitical Implications.” The Western Political Quarterly. March 1974. Volume 27, Issue 1.
  • Moncef M. Khaddar,(2001) “Tunisia”, in Joel Krieger (ed.), Oxford Companion to Politics of the World.
  • Moncef M. Khaddar,(2001) “Tunisia”, in Joel Krieger (ed.), Oxford Companion to Politics of the World.
  • Paciello, Maria(2011). “ Tunisia: changes and Challenges of Political Transition” p16 , http://www . ceps.eu/book/tunisia-changes-and-challenges-political-transition
  • Palestinian president arrives in Tunis on official visit (2017). http://news.xinhuanet.com/ english/2017-07/07/c_136423550.htm
  • Stearns, Peter N.; Leonard Langer, William (2001). The Encyclopedia of World History: Ancient, Medieval, and Modern, Chronologically Arranged (6 ed.). Houghton Mifflin Harcourt. pp. 129–۱۳۱
  • Tunisia says won’t follow Persian Gulf Cooperation Council on Hezbollah (2016). http://www.presstv.ir/Detail/2016/03/04/453764/Tunisia-Hezbollah-Persian-Gulf-Cooperation-Council
  • S. Senate to Tunisia: If You Want Foreign Aid, Support Israel At The United Nations (2017). https://robertjprince.net/2017/07/14/washington-pressures-tunisia-on-criticizing-israel/ Vol. 6, No. 2 (Spring, 1952).